Fouten UWV bij toekennen WIA
Al 18 jaar gaat UWV de fout in: massale controle van zeker 53.000 dossiers wacht op groen licht
Het UWV weet dat het al veel langer mis gaat met de WIA-uitkeringen. Fouten gaan terug tot 2006. Een plan voor alweer een hersteloperatie ligt op de plank. Goedkeuring ontbreekt nog. 84.000 dossiers moeten worden doorgelicht, maar het UWV begint met een kleine 53.000 stuks. Ondertussen wordt bekeken of de uitkering van mensen die geen WIA meer ontvangen, omdat ze bijvoorbeeld dood of met pensioen zijn, ook gecorrigeerd moet worden.
Na onderzoek van deze site erkende het UWV vorige week dat vele tienduizenden mensen jarenlang een verkeerde uitkering hebben gekregen. De uitkeringsverstrekker kon niet anders dan een grootschalige hersteloperatie aankondigen voor fouten in de periode 2020-2024. Het UWV was de kwaliteit uit het oog verloren. Daar was de uitkeringsinstantie zelf ook van geschrokken en het had nooit mogen gebeuren, klonk het.
Ondertussen wist het UWV dat veel meer mensen gedupeerd worden door fouten die sinds 2006 gemaakt worden met dagloonindexering. Uitkeringen volgen de verhogingen van het bruto minimumloon. Als die verhoging niet wordt meegenomen als je voor het eerst een uitkering krijgt, heeft dat gevolgen voor de jaren die volgen. Ofwel: mensen hebben jarenlang minder gekregen dan waar ze recht op hadden, zo wordt erkend in een intern rapport.
Dit probleem gaat dus verder terug dan 2020 en was al lang bekend. Uit nieuwe stukken, in handen van deze site, blijkt dat ook hier al een grootschalige hersteloperatie voor in voorbereiding is. Een eigen analyse van het UWV toont aan dat 84.000 dossiers tegen het licht gehouden moeten worden. De uitkeringsverstrekker wil in delen beginnen met 53.000 dossiers van mensen die nu nog een WIA-uitkering hebben.
Over de foute indexeringen vanaf 2006, werd twee jaar lang gediscussieerd. Vervolgens werd vorig jaar gestart met het uitdenken van een plan. Verschillende scenario’s – zoals maar een deel van de gedupeerden compenseren – liggen op tafel.
Impactanalyse
Pagina’s lang gaat het in de impactanalyse over de gevolgen voor het UWV, eventuele imagoschade, politieke gevolgen, en een stijgend aantal bezwaarzaken waarvoor wordt gevreesd. Er wordt zelfs kort overwogen om het helemaal stil te houden. Uiteindelijk wordt na ‘moreel beraad’ geconcludeerd dat dit niet kan.
,,Als je het hebt over vertrouwen in de overheid, is dit opnieuw een voorbeeld van hoe het niet moet”, zegt Michiel Slot. Hij staat mensen bij in bezwaarzaken tegen het UWV en werkte eerder als procesbegeleider bij de uitkeringsverstrekker. „Er wordt vooral gekeken naar wat de organisatie goed uitkomt. Maar dit gaat om kwetsbare mensen die niet weten dat ze te weinig geld hebben gekregen en voor wie een paar tientjes een wereld van verschil maakt.”
Fouten pas na zestien jaar gesignaleerd
Terug naar 2006, bij de start van de WIA gaat het meteen mis. De afdeling ‘Rechtmatigheid’ van het UWV meldt in 2022 in een intern bericht: ,,Vanaf de start van de WIA worden fouten gemaakt met indexeren”, zo valt te lezen. Hoe het kan dat dit uiteindelijk pas zestien jaar later gesignaleerd werd, weet de uitvoeringsorganisatie niet, zo laat een woordvoerder weten.
Twee keer per jaar moeten de WIA-uitkeringen met de wettelijke verhogingen van het bruto minimumloon meestijgen. Bij nieuwe beoordelingen die rond die periodes worden gedaan, is de verhoging niet altijd meegenomen. Dat betekent dat mensen te weinig geld hebben ontvangen.
Heen en weer gemaild
In 2023 vindt er een correctie plaats voor dat jaar. En blijkt dat er nog meer te repareren valt, tot 2006 terug. En dat voor een operatie die al piept en kraakt. Het komt allemaal bovenop de achterstanden en de capaciteitsproblemen waar de uitkeringsverstrekker al mee kampt. ‘Een operatie met veel impact voor cliënten en medewerkers’, staat in de stukken te lezen over de fouten die hersteld moeten worden. Er wordt overlegd, gediscussieerd, heen en weer gemaild.
Zou het leed nog wat kunnen worden verlicht? Wat moet er wel en niet worden meegenomen? Overleden mensen, mensen met een pensioen? Uit het rapport: ‘Omdat we bij eerdere herstelacties alleen lopende WIA-uitkeringen hebben hersteld, lijkt dit in principe ook voldoende vanuit het oogpunt van rechtmatigheid. De vraag is of het moreel juist is om alleen fouten te herstellen op de lopende uitkeringen’.
Wachten op een crisis?
Het gaat om 53.000 mensen die nog een WIA-uitkering hebben, de zogeheten lopende dossiers. Daar bovenop komen nog zo’n 31.000 dossiers van mensen geen WIA-uitkering meer krijgen, want: overleden, met pensioen of uitkering gestopt. Vanwege de ‘complexiteit en omvang’ worden deze in eerste instantie niet meegenomen. Of deze mensen nog gecorrigeerd gaan worden, daarover moet de Raad van bestuur zich nog buigen, laat een woordvoerder weten.
Het plan voor nog een grootschalige correctie ligt nu ter goedkeuring aan de Raad van Bestuur van UWV. Een gevoelig plan, schatten de schrijvers in, vanwege de enorme impact op de organisatie, imagoschade in de media, en niet te vergeten: politieke effecten. Wanneer herstellen is de vraag. Nu, of wachten op een geschikt moment. Zoals een crisis.
‘Niets doen met andere fouten’
In het plan wordt ook expliciet de opdracht gegeven om niet naar eventuele andere fouten te kijken. En dan is er nog twijfel over de uitkomst van de reparatie. Want kan alles wel gevonden worden? Vooral in de periode voor 2013 ontbreken soms cruciale gegevens, schrijft het UWV in interne stukken.
Slot: ,,Dit is ongelooflijk. Als je weet dat mensen benadeeld zijn moet je dat corrigeren. Als burgers te veel geld hebben ontvangen of zelf een fout hebben gemaakt, houdt het argument ‘het is complex’ of ‘ik heb niet alle gegevens meer’ ook geen stand. Dit is je kop in het stand steken en je verschuilen.” Dat medewerkers in het plan van aanpak de instructies krijgen om niets te doen met eventuele andere fouten, kan volgens hem maar één ding betekenen: ,,Het UWV weet dat de problemen nog veel verder gaan. Als je begint, haal je een beerput open.”
6,3 miljoen euro
De voorzichtige schatting van het oplossen van deze problemen: 6,3 miljoen euro. Voorzichtig, want UWV rekent daarbij met een termijn van vijf jaar, terwijl de fouten al teruggaan tot 2006. En dit bedrag geldt voor als alle dossiers worden meegenomen, ook die van inmiddels overleden cliënten en mensen met pensioen.
De schatting is gebaseerd op de inschatting dat ongeveer 5 procent van de te onderzoeken dossiers gecorrigeerd moet worden, op basis van de aantallen die de uitvoeringsinstantie in 2023 tegenkwam.
Gedupeerden in onzekerheid
Een van de hoofdbrekens is hoe ver terug compenseren, vijf jaar of langer, zo laat een woordvoerder weten. Volgens het UWV is ook het ministerie ingelicht. De uitvoeringsinstantie wil in 2025 beginnen met correcties van de eerste jaren. Tot die tijd blijven mensen in onzekerheid. Voor de individuele cliënt is het haast onmogelijk om zelf vast te stellen of ze tot de benadeelden behoren.
,,Dat dit jarenlang verkeerd is gegaan en dat niemand ingreep zegt veel over de politiek en aansturing in het verleden”, reageert Fatma Koser Kaya, voorzitter van de Landelijke Cliëntenraad, op de bevindingen van deze krant. Ze benadrukt dat UWV de ruimte moet krijgen van de politiek om dit te corrigeren. De uitkeringsverstrekker heeft al eerder laten weten voor een haast onmogelijke opgave te staan.
Dagloonindexatie
Uitkeringen zoals WAO en WIA, WW en ZW worden twee keer per jaar geïndexeerd. Dat wil zeggen dat ze net zoveel stijgen als het bruto minimumloon. Voor de periode 2006 tot en met 2022 is het dagloon 33 keer geïndexeerd. In alle gevallen zijn fouten ontdekt.
Het gaat om onjuiste dagloonberekeningen, onder andere doordat indexeringen niet zijn doorgevoerd. Twee keer per jaar moeten de WIA-uitkeringen met de wettelijke verhogingen van het bruto minimumloon meestijgen. Bij nieuwe beoordelingen die rond die periodes worden gedaan, is de verhoging niet altijd meegenomen. Als de eerste indexering wordt gemist, heeft dit gevolgen voor latere indexeringen. Mensen krijgen telkens minder geld dan waar ze recht op hebben.
Vorig jaar werd een aantal momenten gecorrigeerd. Maar er is veel blijven liggen. Uit het rapport: ‘Cliënten hebben jarenlang een lage uitkering ontvangen’. Zonder dat zij hier weet van hebben.
Bron: https://www.ad.nl/binnenland/al-18-jaar-gaat-uwv-de-fout-in-massale-controle-van-zeker-53-000-dossiers-wacht-op-groen-licht~a204ea09/
